فروشگاه

انّالدّین‌ عندالله الاسلام‌ [به‌ تحقیق‌ دین‌ (به‌ معنی‌ قانون‌ و‌ قانون‌پذیریِ) یگانه‌ در‌ پیشگاه‌ خداوند‌ اسلام‌ است‌]
و نزّلنا عَلَیکَ الکِتـاب تبیاناً لِکُـل ‌شـیء ‌(و ما کتـابی‌ را‌ بر تـو‌ فرو فرسـتادیم‌ کـه‌ بـرای‌ هر چیـز‌ بیـانی‌ روشـنگر‌ اسـت)‌(‌۹۸)

مقدّمـه:‌

هـدف بحـث در ایـن مقالـه ، در مرحلـه نخست ، تلاشی است در جهت ارائـه تـعبیـری کـم و بیش تـازه و نو از آیـات فـوق الـذکر (و البته در حوزه هنر و معماری اسلامی)، و در مرحطـه بعـد ، کوششی بر یافتن پاسخی در خور به سؤالی کـه حـداقل در سه دهه اخیر در ایران مطرح گردیده و متاسّفانه تـاکنـون نیز پاسـخ مناســب‌ی بـه آن داده نشـده اسـت ، و آن سـؤال ایـن اسـت کـه «حقیقت هنر و معماری اسلامی چیست ؟» به بیان دیگر ، این مقاله بـه دنبالِ طـرحِ تعریف‌ی دیگر از اسلام (بـه عنـوان فرآینـدی ضروری و راهکاری تمـام و کاملا باسـخ‌گو بـه تمـامی ابعاد زندگی انسـانی و از آن جملـه هـنـر و معمـاری) است، (که چنین دست تعاریفی نیز البته در نزد متفکران و اندیشمندان قدیم و معاصر اسلامی چنـدان خـلـق‌الساعه نیز نبوده کم و بیش شناخته شده است) ایـن مقالـه ادعـای آن را داشته و دارد، کـه اُصـولاً هـر تـوع کمـال‌منشی ، اعـمّ از اندیشه‌ای برتر، کمـال یافته و پویا، و یا هنر و صنعی کامل و پیشرو (به معنـی: صـورتی شنیـم و پنجند از آن اندیشه) در عالم هستی لاجرم و به صورت گریزناپذیری اسلامی است، حتی اگـر عـاملان و بـه وجـودآورندگان آن‌ها آگاه از این حقیقت نبوده و یا بر صدق آن اقرار نداشته باشند ۔ حتی می‌تـوان ادّعـا نـمـود کـه اُصـولاً محـال اسـت چیز خوب و کاملی در عـالمِ امکـان ( بـه معنی عالمی که اشیاء ممکن‌الوجود در آن پدیدار می شوند) و حتی (به معنی علمی که اشیاء با شرط وفاق و هم‌آهنگی کامل با اصول و شرائط حاکم بر آن امکان ادامـه وجـود در آن را می یابند) یافـت مگر این‌که مـعانی علمـی، اُصـول و مبانی کاربردی و روش عملی به وجود آورندگان آن (خواسته یا ناخواسته و دانستـه بـا نادانستـه) اسلامی (به معنی تعادل ، متناسب و هـم‌آهنـگ بـا نظـام حـاکم بر طبیعت و طبیعـت اجـزاء) بوده و ساختار صوری و کالبدی آن هنر و صنعت نیـز ضمن انطبـاق با اسلام ( به معنی نظام اُصولِ ریاضی و منطقیِ حاکم بر هستی و از جمله زندگی انـسان )، بر اساسِ احکام و قوانین شریعتِ اسلامی (یعنی: صورت همان نظام در حوزه زندگی انسـانی) باشد.