فروشگاه

او (جلّ‌‏جلاله) نُور پدیدارسازنده آسمان‏‌ها و زمین است

حضرت امام علی‏‌ابن موسی‏‌الرّضا علیه‌‏السّلام در پاسخ به سؤال سؤال‏‌کننده‌‏ای (در موضوع چیستی حقیقت و ماهیّت خداوند عزّوجلّ) که پرسید: او (جلّ‏‌جلاله) چه چیزی است؟ فرمودند:

او (جلّ‌‏جلاله) نـُـور است، به‌‏معنی آن که آفریدگان خود از اهل آسمان و از اهل زمین را هدایت می‌‏کند،…[۱]

و نیز حضرت‌ش علیه‌‏السّلام در بیان شرح چگونگی وحدت ذاتی نور حضرت حق جلّ‏‌جلاله و تغییرناپذیری او در عین تغییرپذیری مُدام و پیوسته همه موجودات عالم (و یا آفریدگان) می‏فرمایند:

– هیچ مکانی از او خالی نیست تا (در فهم و درک او) پرسیده شود که او کُجاست؟

– و شبیه و همانندی ندارد تا با کیفیّتی وصف گردد.

– و از هیچ چیز غائب نیست تا (به حیثیّت و تعیُّنی خاصّ متعیّن گشته و) به تعیُّنی دانسته شود.

– در (همه انواع) صفت‌‏ها با همه آنچه که خود آفریده (و یا حادث نموده) تبایُن و اختلاف دارد.

– شناخت ذات او (جلّ‏جلاله) ممکن نیست، به‏جهت (آن که ذات همه آفریدگان، به واسطه) امر و فعل خود او (جلّ‏جلاله) نسبت به ابداع (به معنی نوآوری) در تصریف ذات‏ها، (دائماً درتغییر و تحوّل و نوشدن مُدام در حالات و صفات است).

– وخود، در مقام کبریائی و عظمت‌ش، از هر تغییر و تحوّل در ذات‏ وحالات (صورت) بری و بیرون است.[۲]

منابع:

[۱]. عمرانِ صابی از امام رضا علیه‌السّلام پرسیدند: فأَیُّ شَئٍ هُوَ؟ و حضرت‌ش در پاسخ فرمودند: هُوَ نورٌ بِمَعنی أنَّهُ هادٍ خَلقَهُ مِن أهل السّماء وَ أهل الارض، … ر.ک.ب: عیون اخبارالرضا، ج ۲، باب ۱۲ فی‏التّوحید، ص ۳۴۶٫ لازم به تذکر آن که مطالب داخل هلالی‏‌ها از مؤلّف می‌‏باشد.

[۲]. امام رضا علیه‌السّلام به نقل از امام حسین بن علی علیه‌السّلام فرمودند: لَم یَخلُ منهُ مکانٌ فَیُدرَکُ بِأینِیَّتِهٍ، وَ لا لَهُ شبهُ مثالٍ فَیُوصَفُ بکیفیَّهٍ، وَ لَم یَغبِ عَن علمِهِ شئٍ فَیَعلَمَ بحیثثیَّهٍ، مُبائِنٌ لجَمیعِ ما أحدَثَ فی‏الصِّفات، وَ مُمتَنعٌ عنِ الدرکَ بما ابتَدَعَ مِن تَصریفِ الذّواتٍ، وَ خارجٌ بالکبریاءِ و العَظَمَهِ مِن تصرُّف الحالاتٍ. ر.ک.ب: محمد ابن بابویه قمِّ (مشهور به شُیخ صدوق)، عیون اخبارالرضا، ج ۲، باب ۱۱ فی‏التّوحید، ص ۲۴۳ . در ضمن برای آگاهی بیشتر از تعریف فراز‏های «تصریف الذّوات» به معنی «مشتق نمودن ذات بعضی از اشیاء از بعضی دیگر» و «تصرّف الحالات» به معنی «مشتق شدن صفات و حالات اشیاء از صفات و حالات بعضی دیگر» ر ک ب طبیبیان، سید حمید، فرهنگ عربی _ فارسی لاروس، ص ۵۸۲، انتشارت امیرکبیر، تهران، ۱۳۸۲٫ یادآوری مجدّد آن که مطالب داخل هلالی‏‌ها همگی از مرلّف بوده و صرفاً بمنظور خوانائی و ارتباط بیشتر حدیث با موضوع مورد بحث مقاله آورده شده است.